|
|
22/1/2003 tarih ve 25001 sayılı R.G.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığından:
Ev Tipi Elektrikli Buzdolapları,
Dondurucular ve Kombinasyonlarının
Enerji Verimlilik Şartları ile İlgili Yönetmelik
(96/57/AT)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı; ev tipi buzdolapları, donmuş gıda muhafaza
dolapları, gıda dondurucuları ve bunların kombinasyonlarından oluşan
cihazların enerji verimliliğinin sağlanarak piyasaya arzına ve uygunluk
değerlendirme prosedürlerine ve piyasa gözetimi ve denetimine ilişkin usul
ve esasları belirlemektedir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik, elektrik şebekesinden beslenen, bu
Yönetmelikte bundan sonra soğutucu cihazlar olarak isimlendirilen, ev tipi
buzdolapları, donmuş gıda muhafaza dolapları, gıda dondurucuları ve Ek I’de
tarif edilen bu cihazların kombinasyonlarını kapsar.
Elektrik şebekesi dışında başka bir enerji kaynağından ve özellikle
akümülatörlerden beslenen cihazlar, absorbsiyon prensibi ile çalışan ev tipi
soğutucu cihazlar ve tek olarak (one-off) imal edilen cihazlar bu
Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.
Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik, 4703 Sayılı Ürünlere İlişkin Teknik
Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanuna dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık : Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Müsteşarlık: Dış Ticaret Müsteşarlığını,
c) Komisyon :Avrupa Birliği Komisyonunu,
d) Üretici: Bu Yönetmelik kapsamındaki soğutucu cihazın, üreten, imal eden,
ıslah eden veya ürüne adını, ticari markasını veya ayırt edici işaretini
koymak suretiyle kendini üretici olarak tanıtan gerçek veya tüzel kişiyi;
üreticinin Türkiye dışında olması halinde, üretici tarafından
yetkilendirilen temsilciyi ve/veya ithalatçıyı; ayrıca, ürünün tedarik
zincirinde yer alan ve faaliyetleri ürünün güvenliğine ilişkin özelliklerini
etkileyen gerçek veya tüzel kişiyi,
e) CE uygunluk işareti: Soğutucu cihazın, bu Yönetmeliğin şartlarına uygun
olduğunu ve ilgili uygunluk değerlendirmesi işlemlerine tabi tutulduğunu
gösteren işareti,
f) Uygunluk değerlendirmesi: Soğutucu cihazın, bu Yönetmelik hükümlerine
uygunluğunun test edilmesi, muayene edilmesi ve/veya belgelendirilmesine
ilişkin her türlü faaliyeti,
g) AT uygunluk beyanı: Soğutucu cihazın, bu Yönetmeliğin şartlarına uygun
olarak üretiminin yapıldığını belirten, üretici tarafından düzenlenen yazılı
beyanı,
h) Piyasaya arz: Soğutucu cihazın tedarik ve kullanımı amacıyla bedelli veya
bedelsiz olarak piyasada yer alması için yapılan faaliyeti,
i) Piyasa gözetimi ve denetimi: Bakanlık tarafından, soğutucu cihazın
piyasaya arzı veya dağıtımı aşamasında veya cihaz piyasada iken ilgili
teknik düzenlemeye uygun olarak üretilip üretilmediğinin, güvenli olup
olmadığının denetlenmesi veya denetlettirilmesini,
j) Modül: Bu Yönetmelik gereğince, ürünün taşıdığı risklere göre hangi
uygunluk değerlendirmesi işlemlerine tabi tutulacağını gösteren yollardan
her birini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Temel Şartlar, Uygunluk Değerlendirme Prosedürleri, CE Uygunluk İşareti,
CE Uygunluk İşaretinin Usulsüz Kullanımı
Temel Şartlar
Madde 5 – Bu Yönetmelik kapsamında yer alan soğutucu cihazların
elektrik tüketimi, Ek I’de tanımlanan işlemlere uygun olarak
hesaplandığında, cihazın kategorisine ait müsaade edilebilir azami elektrik
tüketimine eşit veya daha az olmalıdır.
Üretici, piyasaya arz edilen her soğutucu cihazın bu maddenin birinci
fıkrasında belirtilen şartlara uygunluğunun sağlanmasından sorumludur.
Uygunluk
Değerlendirme Prosedürleri
Madde 6- Uygunluk değerlendirme prosedürlerine ve “CE” uygunluk işaretinin
soğutucu cihazlara iliştirilmesi yükümlülüğüne dair hususlar Ek II’de
belirtilmiştir.
CE Uygunluk İşareti
Madde 7- Piyasaya arz edilen soğutucu cihazlar, “CE” harflerinden
ibaret olan CE uygunluk işaretini taşır. Kullanılacak işaretin şekli Ek
III’de verilmiştir. CE uygunluk işaretinin iliştirilmesinde ve
kullanılmasında 17/01/2002 tarih ve 24643 Sayılı Resmi gazetede yayımlanan
20001/3530 sayılı “CE Uygunluk İşaretinin Ürüne İliştirilmesi ve
Kullanılmasına dair Yönetmelik”in 5’nci maddesindeki hükümler geçerlidir.
CE Uygunluk
İşaretinin Usulsüz Kullanımı
Madde 8- Bakanlık, CE uygunluk işaretinin usulsüz olarak
iliştirildiğini belirlediği takdirde üretici, soğutucu cihazın CE uygunluk
işaretini iliştirilmesine ilişkin hükümlere uygunluğunu sağlamakla yükümlü
olup söz konusu usulsüzlüğe
Bakanlıkça belirlenen şartlar dahilinde son vermek zorundadır.
Uygunsuzluğun devam etmesi halinde, Bakanlık bu Yönetmeliğin 11 inci
maddesinde belirtilen tedbirleri alır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Piyasaya Arz, Uygunsuzluk Tespiti, Piyasa Gözetimi ve Denetimi,
Piyasaya Arz
Madde 9- Bakanlık, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci
fıkrasında belirtilen şartları yerine getiren, bu Yönetmeliğin bütün
hükümlerine uygun olduğu AT uygunluk beyanı ile tevsik edilen ve “CE”
uygunluk işaretini taşıyan soğutucu cihazların piyasaya arzını yasaklamaz,
kısıtlamaz ve engel olmaz.
Uygunsuzluk Tespiti
Madde 10- Bakanlık, bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde belirtilen, soğutucu
cihazlar ile ilgili hususlara uygunsuzluk durumunu tespit etmesi halinde, bu
Yönetmelik ve 17/1/2002 tarih ve 24643 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
2001/3529 sayılı “Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik”
hükümleri çerçevesinde soğutucu cihazların piyasaya arzının yasaklanmasını
veya kısıtlanmasını veya piyasadan geri çekilmesini sağlayacak tedbirleri
alır.
Piyasa Gözetimi ve
Denetimi
Madde 11– Bakanlık cihazların piyasa gözetimi ve denetimini 2001/3529 sayılı
“Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik”te belirtilen
hükümler çerçevesinde gerçekleştirir. Denetim sonuçlarının olumsuz olması
halinde, bu Yönetmeliğin 15 inci maddesi hükümleri uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
İlgili Avrupa
Birliği mevzuatı
Madde 12- Bu Yönetmelik, Avrupa Birliğinin 96/57/EC sayılı “Ev Tipi
Elektrikli Buzdolapları, Dondurucular ve Kombinasyonları İçin Enerji
Verimlilik Şartları” ile ilgili direktifi dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Kararların
Bildirilmesi
Madde 13- Bu Yönetmelik kapsamındaki bir soğutucu cihazın piyasaya
sürülmesini ve/veya hizmete sokulmasını kısıtlayan veya yasaklayan veya
piyasadan çekilmesini öngören bir kararda dayanılan gerekçeler belirtilerek,
yürürlükte bulunan mevzuat dahilinde başvurabileceği yasal yollar ve bu
yasal yollara başvurabileceği sürelerle birlikte ilgili tarafa derhal
bildirilir.
Bakanlık, alınan kararın nedenlerini belirten bu tür tedbir hakkında
Müsteşarlık aracılığı ile Komisyona bilgi verir.
Gizlilik
Madde 14- Bu Yönetmeliğin uygulanmasında yer alan tüm tarafların görevlerini
yaparken edindikleri tüm bilgilerle ilgili olarak gizlilik hükmüne riayet
eder. Ancak bu hüküm, Bakanlığın bilgi alışverişi ve uyarıların dağıtılması
ile ilgili yükümlülüklerini etkilemez.
Aykırı Davranışlarda
Uygulanacak Hükümler
Madde 15- Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davranışta bulunanlara
4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına
Dair Kanun ve bu Kanun çerçevesinde Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından
yayımlanan mevzuat hükümleri uygulanır.
Düzenlemeler
Madde 16 – Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili mevzuat
düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
Yürürlük
Madde 17- Bu Yönetmelik 31/12/2005 tarihinden itibaren yürürlüğe
girer.
Yürütme
Madde 18- Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.
EK I
SOĞUTUCU CİHAZIN MÜSAADE EDİLEBİLİR AZAMİ ENERJİ TÜKETİMİNİN HESAPLAMA YÖNTEMİ VE UYGUNLUK KONTROLU İÇİN İŞLEM
Ev tipi soğutucu cihazın elektrik tüketimi (her 24 saat için kWh cinsinden ifade edilebilen) ait olduğu cihaz kategorisinin (örneğin; 1 yıldızlı soğutucu, yatık tip (chest) dondurucu benzeri), cihaz hacminin, yapısından kaynaklanan enerji verimliliğinin (yalıtım kalınlığı, kompresör verimliliği, ve benzeri) ve ortam sıcaklığıyla cihazın içindeki sıcaklık arasındaki farkın bir fonksiyonudur. Bundan dolayı, enerji verimlilik standardlarının oluşturulmasında, enerji tüketimine etki eden güçlü esas faktörlere (örneğin, cihazın kategorisi ve hacmi) müsaade edilmelidir Bu nedenle, soğutucu cihazın müsaade edilebilen azami elektrik tüketimi cihaz hacminin bir fonksiyonu olan doğrusal bir eşitlikle tanımlanır ve her bir cihaz kategorisi için farklı eşitliklerle gösterilir.
Verilen cihazın
müsaade edilen azami elektrik tüketimini hesaplamak için, cihaz öncelikle
aşağıdaki listeden uygun bir kategoriye dahil edilmelidir:
|
Kategori |
Açıklama |
|
1 |
Düşük sıcaklık bölmesi olmayan soğutucu(1) |
|
2 |
5oC ve / veya 12 oC’ de bölmesi olan soğutucu/ara soğutucu (chiller) |
|
3 |
Yıldızı olmayan düşük sıcaklık bölmeli soğutucu |
|
4 |
Düşük sıcaklık bölmeli soğutucu(*) |
|
5 |
Düşük sıcaklık bölmeli soğutucu(**) |
|
6 |
Düşük sıcaklık bölmeli soğutucu(***) |
|
7 |
Dondurucu bölümü olan soğutucu/dondurucu(****) |
|
8 |
Gıda dondurucu, dik tip |
|
9 |
Gıda dondurucu, yatık tip |
|
10 |
İkiden fazla kapısı olan soğutucu/dondurucu, veya yukarıdakileri kapsamayan diğer cihazlar |
|
(1) -6 oC’da veya altındaki bir sıcaklığa sahip olan herhangi bir bölüm
|
|
Soğutucu cihazlarda, farklı sıcaklıklarda muhafaza edilen farklı bölmelerin (elektrik tüketimine önemli derecede etki eden) bulunması nedeniyle, müsaade edilen azami elektrik tüketimi, uygulamada, farklı bölmelerinin hacimlerinin ağırlıklı toplamı olan düzeltilmiş hacmin (Vadj) bir fonksiyonu olarak tanımlanır.
Böylece, bu Yönetmeliğin amacı bakımından soğutucu cihazın ayarlı düzeltilmiş hacmi aşağıdaki şekilde tanımlanır.
Vadj = åVc x Wc x Fc x Cc
Wc = (25 - Tc) / 20
Burada, Tc, her bölmedeki tasarım sıcaklığıdır (oC cinsinden).
Burada, Vc, cihazdaki bölmenin verilen tipinin net hacmi ve Fc, karlanmayan (no-frost) soğutucu bölmeleri için 1,2 ve diğer bölmeler için 1’e eşit olan bir faktördür.
Normal (N) ve normal olmayan (SN) iklim sınıflarına ait soğutucu cihazlar için Cc= 1,
Alt tropikal (ST) iklim sınıfına ait soğutucu cihazlar için Cc= Xc,
Tropikal (T) iklim sınıfına ait soğutucu cihazlar için Cc= Yc,
Bölmelerin sıcaklığına göre Xc ve Yc ağırlıklı
katsayılarına ait
Çizelge
|
|
Xc |
Yc |
|
Kiler bölmesi |
1,25 |
1,35 |
|
Taze gıda bölmesi |
1,20 |
1,30 |
|
0oC bölmesi |
1,15 |
1,25 |
|
Yıldızı olmayan bölüm |
1,15 |
1,25 |
|
1 yıldızlı(*) bölme |
1,12 |
1,20 |
|
2 yıldızlı(**) bölme |
1,08 |
1,15 |
|
3(***) ve 4(****) yıldızlı bölme |
1,05 |
1,10 |
Düzeltilmiş hacim ve net hacim litre cinsinden belirtilmiştir.
Düzeltilmiş
hacimli (Vadj) bir
cihaz için müsaade edilen azami elektrik tüketimi (her 24 saat için kWh
olarak belirtilen Emaks,
iki ondalık basamağa
göre hesaplanır ), her cihaz kategorisi için aşağıdaki eşitliklerle
tanımlanır:
|
Kategori |
Açıklama |
Emaks (kWh/24h) |
|
1 |
Düşük sıcaklık bölmesi olmayan soğutucu(1) |
(0,207 x Vadj + 218)/365 |
|
2 |
5oC ve / veya 12 oC’ de bölmesi olan soğutucu/ara soğutucu (chiller) |
(0,207 x Vadj + 218)/365 |
|
3 |
Yıldızı olmayan düşük sıcaklık bölmeli soğutucu |
(0,207 x Vadj + 218)/365 |
|
4 |
Düşük sıcaklık bölmeli soğutucu(*) |
(0,557 x Vadj + 166)/365 |
|
5 |
Düşük sıcaklık bölmeli soğutucu(**) |
(0,402 x Vadj + 219)/365 |
|
6 |
Düşük sıcaklık bölmeli soğutucu(***) |
(0,573 x Vadj + 206)/365 |
|
7 |
Dondurucu bölmeli olan soğutucu/dondurucu(****) |
(0,697 x Vadj + 272)/365 |
|
8 |
Gıda dondurucu, dik tip |
(0,434 x Vadj + 262)/365 |
|
9 |
Gıda dondurucu, yatık tip |
(0,480 x Vadj + 195)/365 |
İkiden fazla kapısı olan buzdolaplar/dondurucular
veya yukarıda belirtilenleri kapsamayan diğer cihazlar için, müsaade edilen
azami elektrik tüketimi (Emaks), aşağıdaki şekilde, sıcaklıkla ve
en düşük sıcaklığı olan bölmenin yıldız derecesi ile tayin edilir.
|
En soğuk bölmenin sıcaklığı |
Kategori |
Emaks (kWh/24h) |
|
> - 6oC |
1/2/3 |
(0,207 x Vadj + 218)/365 |
|
< - 6oC (*) |
4 |
(0,557 x Vadj + 166)/365 |
|
< - 12oC (**) |
5 |
(0,402 x Vadj + 219)/365 |
|
< - 18oC (***) |
6 |
(0,573 x Vadj + 206)/365 |
|
< - 18oC (****) |
7 |
(0,697 x Vadj + 272)/365 |
Bir cihazın bu Yönetmelikte istenilen elektrik tüketimi şartlarına uygun olup olmadığının kontrol edilmesi için deney işlemi İnceleme için sunulan soğutucu cihazın elektrik tüketimi, %15 ilave edilen Emaks’dan (yukarıda tanımlandığı gibi cihazın kategorisi için müsaade edilen azami elektrik tüketim değeri) daha düşük veya eşdeğer ise, cihaz bu Yönetmelikte istenilen elektrik tüketimi özelliklerine uygun olarak belgelendirilir. Cihazın elektrik tüketimi, %15 ilave edilen Emaks’dan daha büyük olduğunda, ilave üç cihazın elektrik tüketiminin aritmetik ortalaması, %10 ilave edilen Emaks’dan daha küçük veya eşit ise, cihaz, bu Yönetmelikte istenilen elektrik tüketimi özelliklerine uygun olarak belgelendirilir. Aritmetik ortalama, %10 ilave edilen Emaks’ı geçerse, cihaz bu Yönetmelikte istenilen elektrik tüketimi özelliklerine uygun olmadığına karar verilmelidir.
Tarifler
Bu ekte kullanılan terimler, TS EN 153 sayılı uyumlaştırılmış
ulusal standardındaki (Avrupa Standardlar Komitesi tarafından hazırlanan
Temmuz 1995 tarihli EN 153 sayılı Avrupa standardı) tariflere karşılık
gelir.
EK II
UYGUNLUK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRLERİ (MODÜL A)
1. Bu modül, bu Ekin madde 2’sinde belirtilen
yükümlülükleri yerine getiren üreticinin, soğutucu cihazın bu Yönetmelikte
istenilen şartları yerine getirdiğini temin ve beyan etme işlemini tanımlar.
Üretici, imal ettiği ve yazılı uygunluk beyanı düzenlediği her soğutucu
cihaza “CE” uygunluk işaretini iliştirmelidir.
2. Üretici, bu Ekin madde 3’ünde açıklanan teknik dosyayı (dokümanları) oluşturmalı ve son cihazın imal edildiği tarihten itibaren üç yıldan az olmamak üzere, inceleme amacıyla bu teknik dosyayı ilgili ulusal mercilerin kontrolüne hazır tutmalıdır.
Üreticinin ülke içinde bulunmadığı durumda, mevcut teknik dosyanın muhafaza edilmesi ile ilgili yükümlülük, soğutucu cihazın piyasada yer almasını sağlayan kişinin sorumluluğundadır.
3. Teknik dosya, soğutucu cihazın bu Yönetmeliğin şartlarına uygunluğunun değerlendirilmesini mümkün kılmalıdır. Bu doküman, bu tür değerlendirmelerle ilgili olarak soğutucu cihazın tasarımı, imalatı ve çalışmasını kapsamalı ve aşağıdakileri içermelidir:
(i) Üreticinin adı ve adresi,
(ii) Belirsiz olmayan tanım için yeterli modelin genel açıklaması,
(iii) Modelin ana tasarım özellikleri konusunda ve bilhassa boyutları, hacimleri, kompresör karakteristikleri, özel hususlar gibi, cihazın elektrik tüketimine önemli derecede etki eden parçalar konusunda ilgili çizimleri içeren bilgiler.
(iv) Çalışma talimatları (varsa),
(v) Bu Ekin madde 5’inde istenildiği şekilde yapılan elektrik tüketim ölçümlerinin sonuçları
(vi) Ek I’de belirtilen enerji tüketim özellikleri ile mukayese edildiğinde bu ölçümlerin uygunluğunun ayrıntıları,
4. Diğer Topluluk mevzuatları için oluşturulan teknik dokümanlar, cihaz, bu ekin şartlarını sağladığı sürece kullanılabilir.
5. Soğutucu cihazların üreticisi, cihazların bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde istenilen şartlara uygunluğu ile birlikte, TS EN 153 sayılı uyumlaştırılmış ulusal standardında belirtilen işleme göre bu Yönetmelik kapsamında bulunan her soğutucu cihazın elektrik tüketiminin belirlenmesinden sorumludur.
6. Üretici, teknik dosya ile birlikte uygunluk beyanının bir kopyasını muhafaza etmelidir.
7. Üretici, imal edilen soğutucu
cihazların imalat işlemlerinin bu Ekin madde 2’sinde belirtilen teknik dosya
ile ve bu Yönetmeliğin ilgili özelliklerine uygunluğunu sağlamak için
gerekli bütün tedbirleri almalıdır.
EK III
“CE” UYGUNLUK İŞARETLEMESİ
Uygunluk işaretlemesi aşağıdaki şekil
göz önünde bulundurularak “CE” harflerinden oluşmalıdır:
“CE” uygunluk işareti, küçültülür veya genişletilir ise, yukarıda kademelendirilen çizimlerde belirtilen oranlar dikkate alınmalıdır.
“CE” uygunluk işareti
çeşitli bileşenleri, esas olarak 5 mm’den daha az olmayacak aynı düşey
boyuta sahip olmalıdır.