Esnaf ve sanatkarlar, esnaf ve sanatkar siciline ve esnaf ve sanatkarlar çalışma bölgesi içindeki ilgili odaya kayıt olmak zorundadırlar.

Durumu uygun görülenlerin odaya kayıtları için yönetim kurulunca karar alınır ve üye kayıt defterine teselsül eden numara ile kayıtları yapılır. Odaya kaydedilen üyeye, bir kayıt sicil numarası ve bir üye kimlik kartı verilir.

Üyelik müracaatı kabul edilen veya reddolunan  ilgiliye, durum sebepleriyle birlikte en geç bir ay içinde bildirilir.

Aynı faaliyetten dolayı, esnaf ve sanatkarlar odalarına kayıtlı olanlar, ticaret, sanayi ve deniz ticaret odalarına kaydedilemezler. Ticaret, sanayi ve deniz ticaret odalarına kayıtlı olanlar esnaf ve sanatkarlar odalarına kaydedilemezler.

Üyeliği reddolunan ilgili, odaya alınmamasına dair karara karşın, bu kararın tebellüğünü müteakip 10 gün içinde yetkili mahkemeye (Asliye Hukuk) itiraz edebilir. Mahkeme kararı kesindir.

Aynı yerde en yakın konuda oda bulunamadığı veyahut oda olupta konu itibariyle benzerlik arzetmediği durumlarda ilgililer birleşerek karma esnaf ve sanatkarlar odası kurarlar ve üyeler buraya kaydedilir.

Esnaf ve sanatkarların, aynı çalışma bölgesi içinde aynı meslek kolunda, farklı  iki odaya birden kayıt yaptırmaları söz konusu değildir. Bu nedenle çalışma bölgesindeki oda kaydı yeterlidir. Esnaf ve sanatkar aynı zamanda farklı iki mesleği icra ediyorsa; ayrı ayrı iki odaya kayıt yaptırabilir.

Esnaf ve sanatkarlar da başka bir il sınırında işyeri açtıklarında, bulundukları Esnaf ve Sanatkar Siciline ve ilgili odaya kayıt olmak zorundadır.

Ülkemizde ticari ve mesleki faaliyette bulunmak için gerekli izin ve müsaadeyi almış olan yabancı devlet uyruğunda bulunanların  ilgili odaya kaydının yapılması gerekmektedir.

Kayıt zorunluluğunu 1 ay içinde yerine getirmeyenler sicile kayıt tarihinden geçerli olmak üzere ilgili odanın yönetim kurulu kararıyla oda tarafından resen (doğrudan) kaydedilirler. Re’sen kaydı yapılanlar tebliğ tarihinden itibaren 1 ay zarfında kayıt ücretini ödemeye ve istenilen bilgileri ve belgeleri vermeye mecburdurlar. Resen kayıtları yapılanlar, durumlarının 507 sayılı Kanuna uymadığından bahisle ilgili odaya tebellüğ tarihinden itibaren en geç 10 gün içinde itirazda bulunabilirler. Bu itirazı müteakip ilgili odanın resen kaydı onaması durumunda ise, ilgili karar sonucunu müteakip 10 gün içinde yetkili mahkemeye itiraz edebilirler.

-T.C. uyruğunda olmak veya yabancı devlet uyruğunda bulunmakla beraber Türkiye’de sanat ve ticareti yürütmeye izinli bulunmak.

- Medeni hakları kullanma yetkisine sahip olmak,

- Esnaf ve sanatkar niteliğini taşımak, (Bu niteliği taşımakla beraber reşit olmayanlar, aday üye sıfatı ile kaydedilebilirler. Aday üyelerin beyannameleri veli veya vasi tarafından doldurularak imzalanır. Bu hususla ilgili her türlü muamelenin muhatabı ilgili veli veya vasidir.   Bu kimseler odanın sağlayacağı her türlü imkandan faydalanmakla beraber, genel kurula üye sıfatı ile katılamazlar.)

1-Kayıt ücreti ve yıllık aidatı ödemek, (Kayıt ücreti kayıt tarihinden itibaren bir ay içinde, yıllık aidat Nisan ve Ekim aylarında 2 eşit taksitte ödenir.)

2-Oda organlarının yetkileri dahilinde alacakları karar uymak zorundadırlar.

Oda ve ajanlıklara kayıtları yapılanlar kayıt beyannamelerinde yazılı hususlarda meydana gelecek değişiklikleri, bu değişikliğin meydana geldiği tarihten itibaren 30 gün içinde odaya veya ajanlığa bildirmek zorundadırlar. Bu zorunluluğu yerine getirmeyenler hakkında 507 sayılı Kanunun 30. maddesindeki cezalar uygulanır.
 

Ölen, odada çıkan veya esnaf ve sanatkar niteliğini kaybettikleri yönetim kurulunca tespit edilenler ile devamlı odadan çıkarılma cezası almış olan üyelerin odadaki kayıtları yönetim kurulu kararı alınarak resen  silinir.

Odalarda kayıtlı üyelerin kayıtlarının silinebilmesi için: 

1- Üyenin daimi olarak çalıştığı bölgenin dışına çıkması ikametgahını ve işini çalıştığı bölge dışına nakletmesi,

2- T.C. uyruğundan çıkmak veya yetkili makamlarca vatandaşlıktan çıkarılmış    olması,

3- Yabancı devlet uyruğunda olanlara Türkiye’de verilen meslek ve sanatı uygulama izninin kaldırılmış olması,

4- 507 sayılı Kanunun 2.maddesinde tanımlanmış olan esnaf ve sanatkar niteliğini kaybetmesi,

5- Medeni Kanun gereği olarak l8.yaşın ikmali, istisnaen de evlenme ve mahkeme  kararları ile kazai yollarla Medeni hakları kullanma yetkisini her hangi bir nedenle kaybedilmesi

gibi durumların tespiti veya ilgililerce bu durumların yeterli belgelerle Yönetim Kuruluna intikal ettirilmesi halinde üyenin başvurusuna gerek kalmadan oda yönetim kurulunca oda kayıtlarının silinmesine doğrudan doğruya (resen) karar verilir. Bu karar da yasal başvurularla haklarını   kullanmalarına imkan sağlamak üzere üyeye tebliğ edilir. Sicile kayıt ve mevcut olan bir kaydı ortadan kaldırmak esnaf ve sanatkarların mesleki kimlikleri açısından fevkalade önem taşıdığından bu çok önemli konuda hukuki belgelere dayanarak işlem yapılmalıdır.

1- Yeni kurulacak odalarda 7 kişiden oluşan müteşebbis kurul teşkil olunur.

2- Odanın kuruluşuna ait ilgili esnaf ve sanatkarlardan esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı en az 200 kişiyi ihtiva eden 5 adet tutanak imzalanır.

3- Konfederasyonumuzdan temin edilecek 5 adet Esnaf ve Sanatkarlar Odası Statüsü doldurulur ve damga pulu yapıştırılır.

4- Hazırlanan tutanak ve statü bir dilekçe ile Mahalli Mülki Amirliğe verilir.

5- Mahalli Mülki Amirliğinin ve esnaf ve sanatkarlar odaları birliğinin uygun görüşü alındıktan, statülerin Bakanlıkça onanarak iade edilmesinden ve kuruluş izninin verilmesinden sonra oda tüzel kişilik kazanmış olur. (Sanayi ve Ticaret Bakanlığı 2 ay içinde izin verip vermediğini bildirmediği takdirde oda kendiliğinden kurulmuş olur. Bu  maddeye göre Danıştay’da açılacak davalar 6 ay içinde hükme bağlanır.)

(Statülerden 2 adedi Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nda, bir adedi valilikte bir adedi ilgili Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğinde ve bir adedi de Odada muhafaza edilir.)

6-Odanın fiilen faaliyete geçebilmesi yani tüzel kişilik kazanabilmesi için genel kurulun toplanarak, 507 sayılı Kanunun Ek 4 üncü maddesine göre yargı gözetiminde organlarını seçmesi ile mümkündür.

7-Odaların çalışma bölgesi bulundukları ilçenin sınırlarıdır.

8-Birden fazla ilçe bulunan büyükşehir il merkezlerinde kurulan odaların çalışma bölgesi büyükşehire dahil ilçenin sınırlarıdır.

9- Aynı bölgede ve aynı konuda birden fazla oda kurulamaz. 

10-Odalar kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamazlar.